Het Hof van Justitie heeft op 22 januari 2026 in twee arresten beslist dat de btw‑koepelvrijstelling niet mag worden geweigerd enkel omdat een dienst een algemeen karakter heeft.
Als de dienst direct nodig is voor de vrijgestelde activiteiten van de leden en tegen kostprijs wordt doorbelast, kan de koepelvrijstelling worden toegepast. Daarbij geldt wel dat er geen daadwerkelijke mededingingsverstoring mag optreden.
In de betreffende procedures organiseerden Spaanse samenwerkingsverbanden schoonmaakdiensten voor zorg en onderwijsinstellingen. De Spaanse fiscus weigerde de koepelvrijstelling, omdat:
Het Hof verwerpt deze strikte benadering.
Een dienst hoeft niet exclusief of onmisbaar (in btw-termen ‘onontbeerlijk’) te zijn met de vrijgestelde activiteit om als ‘direct nodig’ te gelden. Ook schoonmaak kan rechtstreeks nodig zijn voor zorgprestaties, zeker als strikte hygiëne-eisen gelden.
Een algemene dienst mag niet vooraf (categorisch) worden uitgesloten vanwege een veronderstelde verstoring van de concurrentie. Die afweging moet steeds feitelijk zijn en per situatie worden gemaakt.
Misbruikbestrijding blijft daarbij gewoon mogelijk, maar niet via algemene aannames die niet te weerleggen zijn.
In de huidige Nederlandse praktijk worden bepaalde algemene diensten bij voorbaat van de btw-koepelvrijstelling uitgesloten. Bijvoorbeeld:
Het arrest van 22 januari maakt duidelijk dat zulke algemene categoriale uitsluitingen niet zijn toegestaan.
Concreet betekent dit dat er (mogelijk) meer diensten zijn die in aanmerking kunnen komen voor de koepelvrijstelling dan voorheen. Mits deze direct nodig zijn voor de vrijgestelde activiteiten van de leden.
In een tijd waarin – in het bijzonder binnen de zorg – steeds sterker wordt ingezet op samenwerking, biedt deze uitspraak ruimte om ondersteunende diensten mogelijk tóch vrij van btw te organiseren.
Wel moet per geval worden beoordeeld of het gaat om voor de zorgfunctie noodzakelijke diensten en of geen reële verstoring van de mededinging optreedt. Dit vergt een zorgvuldige beoordeling van de specifieke situatie.
Ben je benieuwd naar de mogelijkheden voor jouw organisatie? Neem dan contact op met onze specialisten. Zij denken graag mee in jouw situatie.
